Informator Europejski

Informator Europejski

Czy wiesz, że...

Budowa II linii metra

to największa spośród realizowanych w Polsce inwestycja samorządowa, która uzyskała dofinansowanie z Funduszu Spójności.

6,7 mld zł

 to łączna kwota, która wpłynęła na konto m. st. Warszawy z UE w latach 2005-2017

17,6 mld zł

to łączna wartość dofinansowania projektów miejskich

9,7 mld zł

to kwota pozyskana ze środków Unii Europejskiej w latach 2007-2013.

10 tys. zł

przypada ze środków unijnych na każdego mieszkańca Warszawy.

Facebook

Ochrona siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny Środkowej Wisły w...

Increase Normal Decrease
opublikowano: Czwartek, 23 Września, 2010 - 15:23, admin

Ochrona siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny Środkowej Wisły w warunkach intensywnej presji aglomeracji warszawskiej

Projekt otrzymał dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej w ramach Instrumentu Finansowego na Rzecz Środowiska (LIFE+) oraz ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Informacje ogólne dotyczące projektu:

Wartość całkowita projektu: 15 873 600 zł
Wartość dofinansowaniaLIFE+: 7 171 452 zł, NFOŚiGW: 6 345 947 zł
Źródła dofinansowania: Instrument Finansowy na Rzecz Środowiska (LIFE+); Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Komponent: LIFE+ Przyroda i Różnorodność Biologiczna
Kategoria: LIFE+ Przyroda
Beneficjent koordynujący: m.st. Warszawa
Wkład m.st. Warszawy: 2,33 mln zł
Jednostka realizująca projekt: Zarząd Mienia m.st. Warszawy, Zarząd Zieleni m.st. Warszawy
Współbeneficjent: Stowarzyszenie Stołeczne Towarzystwo Ochrony Ptaków (STOP)
Wkład współbeneficjenta: 0,03 mln zł
Okres realizacji: 01.01.2011 – 31.03.2018
Akronim projektu: wislawarszawska.pl

Opis projektu:

Projekt „Ochrona siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny Środkowej Wisły w warunkach intensywnej presji aglomeracji warszawskiej”, podobnie jak z założenia wszystkie projekty zaliczane w ramach Instrumentu LIFE+ do kategorii „LIFE+ Przyroda”, jest nakierowany na wspieranie procesu wdrażania na poziomie lokalnym i regionalnym dwóch dyrektyw unijnych: ptasiej i siedliskowej oraz dalszego rozwoju i wdrażania sieci Natura 2000.
Projekt obejmuje swoim zasięgiem 50-kilometrowy odcinek Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły (kod obszaru PLB140004) w granicach Warszawy oraz na terenach przyległych. Warszawska część obszaru objętego projektem przynależy do dziewięciu dzielnic: Wilanowa, Wawra, Mokotowa, Śródmieścia, Pragi Południe, Pragi Północ, Żoliborza, Bielan i Białołęki.

Do głównych celów przedsięwzięcia należą:

  1. Odtworzenie kolonii lęgowych ptaków należących do gatunków priorytetowych z rzędu siewkowe (Charadriiformes), przede wszystkim rybitwy rzecznej (Sterna hirundo) i rybitwy białoczelnej (Sterna albifrons), na odcinku Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły należącym do aglomeracji warszawskiej. Dla rybitwy rzecznej i rybitwy białoczelnej OSOP Dolina Środkowej Wisły jest najważniejszym krajowym lęgowiskiem, lecz na samym odcinku warszawskim sukces lęgowy tych gatunków jest obecnie bliski 0;
  2. Poprawa spójności wewnętrznej OSOP Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły poprzez odtworzenie na odcinku warszawskim środowisk charakterystycznych dla roztokowego odcinka Wisły środkowej;
  3. Zapewnienie poprawy warunków ochrony w obszarze Natura 2000 poprzez spowodowanie wzrostu świadomości ekologicznej mieszkańców Warszawy w zakresie ochrony zagrożonych gatunków ptaków i zmiany ich zachowań dotyczących użytkowania obszarów Natura 2000, a także włączenie warszawiaków w działania na rzecz ochrony ptaków i ich siedlisk nad Wisłą;
  4. Zapewnienie trwałości formalnej i instytucjonalnej współpracy instytucji publicznych zarządzających obszarem przy wspólnej realizacji zadań ochronnych na terenie OSOP Natura 2000 w Warszawie.

Realizacja celu pierwszego polegać będzie na przywróceniu naturalnej regularności rozmieszczenia kolonii ptaków siewkowych na 252-kilometrowym odcinku OSOP Natura 2000 Dolina Wisły Środkowej - zaburzonej na obszarze Warszawy. Nastąpi to poprzez szereg działań odtwarzających na przekształconym śródmiejskim odcinku rzeki warunki siedliskowe odpowiednie do przebywania kolonii ptaków siewkowych, w tym: odtwarzanie odsłoniętych mulistych i piaszczystych brzegów rzeki – siedliska niezbędnego dla występowania objętych projektem gatunków, budowę izolowanych wysp i ławic piaszczystych poza nurtem głównym rzeki oraz budowę wysp pływających na odcinkach, gdzie utworzenie naturalnych dużych wysp jest niemożliwe, z uwzględnieniem zabezpieczeń przed działaniem zagrożeń naturalnych, tj. wezbrań i presji drapieżników.
Zawiązanie koloni ptaków siewkowych zostanie zainicjowane z wykorzystaniem sprawdzonych „dobrych praktyk” polegających na wystawieniu „bałwanków” (imitacje ptaków). Ponadto powierzchnie wysp piaszczystych stałych, okresowych i pływających zostaną odsłonięte i przystosowane w sposób odpowiedni do rozpoczęcia i pomyślnego zakończenia lęgów gatunków ptaków będących przedmiotem zainteresowania projektu.

Realizacja celu drugiego będzie powiązana z działaniami planowanymi do wdrożenia w ramach celu pierwszego. Przewidziana do wykonania, izolowana bocznym korytem rzeki wyspa stała oraz okresowe ławice piaszczyste będą niedostępne dla powszechnego użytkowania rekreacyjnego, co ograniczy wpływ antropopresji na korzystające z nich gatunki ptaków. Działania te spowodują również zaistnienie płytkich fragmentów rzeki niezbędnych do tarła i rozwoju narybku – głównego pokarmu rybitw, mew i innych gatunków. Na odtworzonych siedliskach, a także na innych wybranych obszarach miejskiego odcinka rzeki, podtrzymywane będą inicjalne stadia sukcesji brzegów i łach piaszczystych oraz przywracany będzie naturalny strefowy układu roślinności koryta rzeki o charakterze roztokowym. Zadanie to będzie polegało na karczowaniu zakrzewień wierzbowych, wykaszaniu roślinności z brzegów oraz usuwaniu inwazyjnych gatunków nierodzimych. Ponadto zabezpieczenie odtwarzanych i istniejących środowisk przed drapieżnictwem oraz płoszeniem przez mieszkańców nastąpi poprzez wykonanie przekopów (zapewniających oddzielenie łach tworzących sie poniżej ostróg – budowli hydrotechnicznych – od stałego lądu), a pośrednio również poprzez wzmożony nadzór służby brzegowej. Dodatkowo ograniczenie swobodnej penetracji obszaru przez ludzi nastąpi poprzez utworzenie bądź wyposażenie miejsc udostępnionych wypoczynkowi – plaż oraz ścieżek edukacyjnych, przeznaczonych dla mieszkańców Warszawy i turystów, z jednoczesnym wyznaczeniem ostoi przyrody chronionych przed penetracją, w tym poprzez oznakowanie terenów chronionych oraz przygotowanie informacji przyrodniczej nad Wisłą.

Realizacja celu trzeciego i czwartego polega na powiązaniu wyżej wymienionych działań konkretnych z szeroko zakrojoną kampanią z zakresu komunikacji społecznej, nakierowaną przede wszystkim na osiągniecie trwałych rezultatów społecznych skutkujących zmniejszeniem antropopresji na kolonie i populacje ptaków zagrożonych. Aby wspomóc osiągnięcie optymalnych efektów kampanii, zawarto umowę na przeprowadzenie trzech serii badań socjologicznych na reprezentatywnej próbie mieszkańców Warszawy. Pierwsze badanie zostało przeprowadzone w roku 2011 w celu poznania wiedzy i opinii mieszkańców nt. ochrony przyrody w Warszawie, a w szczególności terenów nadwiślańskich. Drugie badanie zostało zrealizowane w roku 2014 w celu przeanalizowania skuteczności prowadzonej kampanii. Trzecie badanie będzie przeprowadzone pod koniec wdrażania projektu w celu dokonania analizy porównawczej wyników z pierwszym badaniem.

Działania na rzecz zwiększenia świadomości mieszkańców w zakresie ochrony przyrody w Dolinie Środkowej Wisły są prowadzone w formie całościowej kampanii i mają charakter:

  • informacyjno-promocyjny,
  • edukacyjny,
  • partycypacyjny.

Działania informacyjno-promocyjne są prowadzone od pierwszego roku realizacji projektu m.in. za pomocą ulotek umieszczanych w środkach komunikacji miejskiej, tramwajach wodnych, bibliotekach, klubach osiedlowych, centrach handlowych. Została uruchomiona stale aktualizowana i wzbogacana o nowe treści strona internetowa, której adres jest zamieszczony na wszystkich materiałach promocyjnych.

Działania edukacyjne, rozpoczęte w roku 2012, prowadzone będą sukcesywnie do końca trwania projektu. W ramach kampanii odbyły się debaty na temat projektu oraz spotkania z mieszkańcami. Przygotowany został półgodzinny film edukacyjny, który został udostępniony na stronie internetowej, a także rozmaite materiały edukacyjne w postaci drukowanej i cyfrowej. Odbyły się liczne wycieczki ornitologiczne dla grup szkolnych i dla mieszkańców Warszawy po terenach międzywala Wisły oraz rejsy statkiem edukacyjnym.W dalszym okresie trwania projektu zostaną przeprowadzone kończące program edukacyjny projektu warsztaty dla nauczycieli nauczania przedszkolnego i początkowego z zakresu ochrony walorów przyrodniczych Doliny Środkowej Wisły, w szczególności ptaków żyjących na tym terenie.

W ramach działań partycypacyjnych, w pierwszym roku wdrażania projektu została powołana grupa robocza ekspertów (Komitet Sterujący), której zadaniem jest bieżący udział w realizacji projektu poprzez doradztwo dotyczące podejmowanych działań, wypracowanie prawa lokalnego sprzyjającego ochronie Doliny Środowej Wisły oraz założeń do powstania parku przyrodniczego, a także wypracowanie metod propagowania dobrych praktyk wśród interesariuszy. Komitet Sterujący składa się z przedstawicieli Urzędu m.st. Warszawy, Zarządu Mienia m.st. Warszawy, RZGW, RDOŚ, organizacji pozarządowych, jak również środowiska naukowego. Ponadto przeprowadzony został szereg spotkań z interesariuszami w ramach konsultacji społecznych projektu, które obejmowały kwestie dotyczące: zagospodarowania i wyposażenia plaż nadwiślańskich, w tym planowanego pawilonu edukacyjno-sanitarnego i jego funkcjonowania, lokalizacji punktów obserwacyjno-widokowych nad Wisłą, systemu powiadamiania o zjawiskach występujących w międzywalu Wisły i reagowania na niszczenie przyrody na tym obszarze, wycinki drzew i krzewów na terenie projektu.

Działaniom ochronnym i kampanii społecznej towarzyszyły prace nad wdrożeniem systemu monitoringu opartego o połączenie tradycyjnych technik obserwacyjnych z zastosowaniem nowych technologii (tj. technologię cyfrową oraz Internet). Użytkownikami tego systemu są wolontariusze z różnych grup interesariuszy, co zapewnia zaangażowanie społeczności lokalnej w ochronę przyrody, a także sprawniejsze i szersze informowanie o zagrożeniach występujących na odcinku Warszawskim OSOP Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły oraz podejmowanie odpowiednich przeciwdziałań.Ponadto w ramach projektu został zbudowany system monitorowania siedlisk w oparciu o technologię wideo i  przesył danych on-line. Działania te są i będą prowadzone jako element zarówno monitoringu w czasie realizacji projektu, jak również stałego monitoringu przyrodniczego, operacyjnego (dotyczącego kwestii bezpieczeństwa) i społecznego po jego wdrożeniu. Są one także powiązane z facebookowym forum wymiany informacji oraz promocji walorów przyrodniczych i działań ochronnych w OSOP Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły. Rezultaty funkcjonowania ww. systemów będą stanowić uzupełnienie wyników prowadzonego od początku realizacji projektu tradycyjnego monitoringu ornitologicznego, którego wyniki umożliwią ocenę efektu ekologicznego projektu.

W projekcie dużą wagę przykłada się do wypracowania i doskonalenia systemu sprawnego zarządzania obszarem w sytuacji złożoności kompetencji i rozlicznych wpływów, jakim podlega OSOP Dolina Środkowej Wisły w strefie aglomeracji warszawskiej. Stąd też jednym z głównych zadań utworzonego w ramach projektu Komitetu Sterującego będzie weryfikacja i implementacja powstałego w ramach projektu Planu Zarządzania Obszarem.

Już osiągnięte oraz przewidywane do osiągnięcia rezultaty realizacji projektu są następujące:

  1. Powstały nowe stabilne wyspy i 5 kompletów wysp pływających oraz zwiększyła się ilość płycizn i odsypów piaszczystych przy brzegach rzeki, dzięki czemu zaistniały warunki środowiskowe zwiększające udatność lęgów ptaków, powstały nowe obszary tarlisk ryb – podstawowego pokarmu gatunków, na których skupia się projekt, oraz zwiększył się areał żerowania rybitw, mew i innych gatunków;
  2. Dzięki już istniejącym sztucznym wyspom zostanie zapewniona stabilność populacji rybitwy białoczelnej i rybitwy rzecznej w obszarze realizacji projektu. Powstaną co najmniej 4 nowe stabilne kolonie siewkowatych, które wypełnią lukę w rozmieszczeniu kolonii na odcinku warszawskim OSOP Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły;
  3. Zmniejszona została i nadal będzie się zmniejszać liczba przypadkowych płoszeń ptaków dzięki powstaniu określonych miejsc udostępnienia terenu dla mieszkańców Warszawy i turystów, ograniczeniu dostępu do wybranych pozostałych miejsc oraz dzięki kampanii informacyjnej;
  4. Poprzez realizację działań konkretnych nastąpiła i nadal będzie postępować poprawa warunków ochrony co najmniej 100 gatunków ptaków regularnie występujących oraz poprawiona zostanie spójność wewnętrzna objętego projektem obszaru Natura 2000;
  5. Połączenie tradycyjnych metod monitoringu efektów ochrony z metodami opartymi o technologie teleinformatyczne pozwoliło na zwiększenie skuteczności monitoringu oraz kontrolowanie efektywności działań z zakresu komunikacji społecznej;
  6. Przygotowany został plan dotyczący zarządzania obszarem, określający standardy gospodarowania krajobrazem i ochrony zasobów przyrody. Wypracowane standardy zostaną implementowane do aktów prawa miejscowego oraz wpisane w zakres planów działań administracji obszaru;
  7. Projekt przyczynia się do propagowania ochrony ptaków w obszarach sąsiadujących z dużymi aglomeracjami miejskimi oraz wskazuje możliwości poprawy bioróżnorodności nizinnych dużych rzek skanalizowanych poprzez sprawdzenie rozwiązań kompensujących brak rozwiniętego koryta rzeki.

 

Ciekawostka o projekcie

Obszar Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły, rozciągający się od Dęblina do Płocka, jest najważniejszą w Polsce ostoją lęgową dla licznych gatunków ptaków wodnych, takich jak: rybitwa białoczelna (ok. 50% populacji krajowej), mewa siwa (90%), rybitwa rzeczna (40%) czy sieweczka obrożna (30%). Jednocześnie na 32-kilometrowym odcinku Obszaru przecinającym Warszawę liczba kolonii tych gatunków jest bliska zeru.

Więcej informacji  o projekcie oraz o ptakach nadwiślańskich znajduje się na stronie internetowej: www.wislawarszawska.pl .

 

Podpisanie umowy o dofinansowanie projektu w formie dotacji z NFOŚiGW odbyło się w dniu 27 września 2010 r. w siedzibie NFOŚiGW przy ul. Konstruktorskiej 3a w Warszawie. Ze strony NFOŚiGW umowę podpisał Prezes Zarządu Pan Jan Rączka wraz z Pełnomocnikiem, zaś ze strony m.st. Warszawy – Pani Prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz.

Umowa o przyznanie dotacji dla projektu z Instrumentu Finansowego LIFE+ została podpisana w dniu 5 października 2010 r. w Brukseli przez Kierownika Działu E.3 – LIFE Przyroda, Pana Angelo Salsi, ze strony Komisji Europejskiej oraz Dyrektora Biura Funduszy Europejskich Pana Michała Olszewskiego ze strony m.st. Warszawy. Aneks nr 1 do tej umowy (tzw. umowa uzupełniająca) został podpisany w dn. 5 sierpnia 2011 r., aneks nr 2 - w dn. 23 czerwca 2014 r., zaś aneks nr 3 - w dn. 8 września 2016 r.