Informator Europejski

Informator Europejski

Czy wiesz, że...

Budowa II linii metra

to największa spośród realizowanych w Polsce inwestycja samorządowa, która uzyskała dofinansowanie z Funduszu Spójności.

6,7 mld zł

 to łączna kwota, która wpłynęła na konto m. st. Warszawy z UE w latach 2005-2017

9,7 mld zł

to kwota pozyskana ze środków Unii Europejskiej w latach 2007-2013.

10 tys. zł

przypada ze środków unijnych na każdego mieszkańca Warszawy.

17,6 mld zł

to łączna wartość dofinansowania projektów miejskich

Facebook

Ochrona siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny Środkowej Wisły w...

Increase Normal Decrease
opublikowano: Czwartek, 23 Września, 2010 - 15:23, admin

Ochrona siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny Środkowej Wisły w warunkach intensywnej presji aglomeracji warszawskiej

Projekt otrzymał dofinansowanie ze środków Unii Europejskiej w ramach Instrumentu Finansowego na Rzecz Środowiska (LIFE+) oraz ze środków Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej.

Informacje ogólne dotyczące projektu:

Wartość całkowita projektu: 15 873 600 zł
Wartość dofinansowaniaLIFE+: 7 171 452 zł, NFOŚiGW: 6 345 947 zł
Źródła dofinansowania: Instrument Finansowy na Rzecz Środowiska (LIFE+); Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej
Komponent: LIFE+ Przyroda i Różnorodność Biologiczna
Kategoria: LIFE+ Przyroda
Beneficjent koordynujący: m.st. Warszawa
Wkład m.st. Warszawy: 2,33 mln zł
Jednostka realizująca projekt: Zarząd Mienia m.st. Warszawy, Zarząd Zieleni m.st. Warszawy
Współbeneficjent: Stowarzyszenie Stołeczne Towarzystwo Ochrony Ptaków (STOP)
Wkład współbeneficjenta: 0,03 mln zł
Okres realizacji: 01.01.2011 – 31.03.2018
Akronim projektu: wislawarszawska.pl

Opis projektu:

Projekt „Ochrona siedlisk kluczowych gatunków ptaków Doliny Środkowej Wisły w warunkach intensywnej presji aglomeracji warszawskiej”, podobnie jak z założenia wszystkie projekty zaliczane w ramach Instrumentu LIFE+ do kategorii „LIFE+ Przyroda”, jest nakierowany na wspieranie procesu wdrażania na poziomie lokalnym i regionalnym dwóch dyrektyw unijnych: ptasiej i siedliskowej oraz dalszego rozwoju i wdrażania sieci Natura 2000.
Projekt obejmuje swoim zasięgiem 50-kilometrowy odcinek Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły (kod obszaru PLB140004) w granicach Warszawy oraz na terenach przyległych. Warszawska część obszaru objętego projektem przynależy do dziewięciu dzielnic: Wilanowa, Wawra, Mokotowa, Śródmieścia, Pragi Południe, Pragi Północ, Żoliborza, Bielan i Białołęki.

Do głównych celów przedsięwzięcia należą:

  1. Odtworzenie kolonii lęgowych ptaków należących do gatunków priorytetowych z rzędu siewkowe (Charadriiformes), przede wszystkim rybitwy rzecznej (Sterna hirundo) i rybitwy białoczelnej (Sterna albifrons), na odcinku Obszaru Specjalnej Ochrony Ptaków Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły należącym do aglomeracji warszawskiej. Dla rybitwy rzecznej i rybitwy białoczelnej OSOP Dolina Środkowej Wisły jest najważniejszym krajowym lęgowiskiem, lecz na samym odcinku warszawskim sukces lęgowy tych gatunków jest obecnie bliski 0;
  2. Poprawa spójności wewnętrznej OSOP Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły poprzez odtworzenie na odcinku warszawskim środowisk charakterystycznych dla roztokowego odcinka Wisły środkowej;
  3. Zapewnienie poprawy warunków ochrony w obszarze Natura 2000 poprzez spowodowanie wzrostu świadomości ekologicznej mieszkańców Warszawy w zakresie ochrony zagrożonych gatunków ptaków i zmiany ich zachowań dotyczących użytkowania obszarów Natura 2000, a także włączenie warszawiaków w działania na rzecz ochrony ptaków i ich siedlisk nad Wisłą;
  4. Zapewnienie trwałości formalnej i instytucjonalnej współpracy instytucji publicznych zarządzających obszarem przy wspólnej realizacji zadań ochronnych na terenie OSOP Natura 2000 w Warszawie.

Realizacja celu pierwszego polegać będzie na przywróceniu naturalnej regularności rozmieszczenia kolonii ptaków siewkowych na 252-kilometrowym odcinku OSOP Natura 2000 Dolina Wisły Środkowej - zaburzonej na obszarze Warszawy. Nastąpi to poprzez szereg działań odtwarzających na przekształconym śródmiejskim odcinku rzeki warunki siedliskowe odpowiednie do przebywania kolonii ptaków siewkowych, w tym: odtwarzanie odsłoniętych mulistych i piaszczystych brzegów rzeki – siedliska niezbędnego dla występowania objętych projektem gatunków, budowę izolowanych wysp i ławic piaszczystych poza nurtem głównym rzeki oraz budowę wysp pływających na odcinkach, gdzie utworzenie naturalnych dużych wysp jest niemożliwe, z uwzględnieniem zabezpieczeń przed działaniem zagrożeń naturalnych, tj. wezbrań i presji drapieżników.
Zawiązanie koloni ptaków siewkowych zostanie zainicjowane z wykorzystaniem sprawdzonych „dobrych praktyk” polegających na wystawieniu „bałwanków” (imitacje ptaków). Ponadto powierzchnie wysp piaszczystych stałych, okresowych i pływających zostaną odsłonięte i przystosowane w sposób odpowiedni do rozpoczęcia i pomyślnego zakończenia lęgów gatunków ptaków będących przedmiotem zainteresowania projektu.

Realizacja celu drugiego będzie powiązana z działaniami planowanymi do wdrożenia w ramach celu pierwszego. Przewidziana do wykonania, izolowana bocznym korytem rzeki wyspa stała oraz okresowe ławice piaszczyste będą niedostępne dla powszechnego użytkowania rekreacyjnego, co ograniczy wpływ antropopresji na korzystające z nich gatunki ptaków. Działania te spowodują również zaistnienie płytkich fragmentów rzeki niezbędnych do tarła i rozwoju narybku – głównego pokarmu rybitw, mew i innych gatunków. Na odtworzonych siedliskach, a także na innych wybranych obszarach miejskiego odcinka rzeki, podtrzymywane będą inicjalne stadia sukcesji brzegów i łach piaszczystych oraz przywracany będzie naturalny strefowy układu roślinności koryta rzeki o charakterze roztokowym. Zadanie to będzie polegało na karczowaniu zakrzewień wierzbowych, wykaszaniu roślinności z brzegów oraz usuwaniu inwazyjnych gatunków nierodzimych. Ponadto zabezpieczenie odtwarzanych i istniejących środowisk przed drapieżnictwem oraz płoszeniem przez mieszkańców nastąpi poprzez wykonanie przekopów (zapewniających oddzielenie łach tworzących sie poniżej ostróg – budowli hydrotechnicznych – od stałego lądu), a pośrednio również poprzez wzmożony nadzór służby brzegowej. Dodatkowo ograniczenie swobodnej penetracji obszaru przez ludzi nastąpi poprzez utworzenie bądź wyposażenie miejsc udostępnionych wypoczynkowi – plaż oraz ścieżek edukacyjnych, przeznaczonych dla mieszkańców Warszawy i turystów, z jednoczesnym wyznaczeniem ostoi przyrody chronionych przed penetracją, w tym poprzez oznakowanie terenów chronionych oraz przygotowanie informacji przyrodniczej nad Wisłą.

Realizacja celu trzeciego i czwartego polega na powiązaniu wyżej wymienionych działań konkretnych z szeroko zakrojoną kampanią z zakresu komunikacji społecznej, nakierowaną przede wszystkim na osiągniecie trwałych rezultatów społecznych skutkujących zmniejszeniem antropopresji na kolonie i populacje ptaków zagrożonych. Aby wspomóc osiągnięcie optymalnych efektów kampanii, zawarto umowę na przeprowadzenie trzech serii badań socjologicznych na reprezentatywnej próbie mieszkańców Warszawy. Pierwsze badanie zostało przeprowadzone w roku 2011 w celu poznania wiedzy i opinii mieszkańców nt. ochrony przyrody w Warszawie, a w szczególności terenów nadwiślańskich. Drugie badanie zostało zrealizowane w roku 2014 w celu przeanalizowania skuteczności prowadzonej kampanii. Trzecie badanie będzie przeprowadzone pod koniec wdrażania projektu w celu dokonania analizy porównawczej wyników z pierwszym badaniem.

Działania na rzecz zwiększenia świadomości mieszkańców w zakresie ochrony przyrody w Dolinie Środkowej Wisły są prowadzone w formie całościowej kampanii i mają charakter:

  • informacyjno-promocyjny,
  • edukacyjny,
  • partycypacyjny.

Działania informacyjno-promocyjne są prowadzone od pierwszego roku realizacji projektu m.in. za pomocą ulotek umieszczanych w środkach komunikacji miejskiej, tramwajach wodnych, bibliotekach, klubach osiedlowych, centrach handlowych. Została uruchomiona stale aktualizowana i wzbogacana o nowe treści strona internetowa, której adres jest zamieszczony na wszystkich materiałach promocyjnych.

Działania edukacyjne, rozpoczęte w roku 2012, prowadzone będą sukcesywnie do końca trwania projektu. W ramach kampanii odbyły się debaty na temat projektu oraz spotkania z mieszkańcami. Przygotowany został półgodzinny film edukacyjny, który został udostępniony na stronie internetowej, a także rozmaite materiały edukacyjne w postaci drukowanej i cyfrowej. Odbyły się liczne wycieczki ornitologiczne dla grup szkolnych i dla mieszkańców Warszawy po terenach międzywala Wisły oraz rejsy statkiem edukacyjnym.W dalszym okresie trwania projektu zostaną przeprowadzone kończące program edukacyjny projektu warsztaty dla nauczycieli nauczania przedszkolnego i początkowego z zakresu ochrony walorów przyrodniczych Doliny Środkowej Wisły, w szczególności ptaków żyjących na tym terenie.

W ramach działań partycypacyjnych, w pierwszym roku wdrażania projektu została powołana grupa robocza ekspertów (Komitet Sterujący), której zadaniem jest bieżący udział w realizacji projektu poprzez doradztwo dotyczące podejmowanych działań, wypracowanie prawa lokalnego sprzyjającego ochronie Doliny Środowej Wisły oraz założeń do powstania parku przyrodniczego, a także wypracowanie metod propagowania dobrych praktyk wśród interesariuszy. Komitet Sterujący składa się z przedstawicieli Urzędu m.st. Warszawy, Zarządu Mienia m.st. Warszawy, RZGW, RDOŚ, organizacji pozarządowych, jak również środowiska naukowego. Ponadto przeprowadzony został szereg spotkań z interesariuszami w ramach konsultacji społecznych projektu, które obejmowały kwestie dotyczące: zagospodarowania i wyposażenia plaż nadwiślańskich, w tym planowanego pawilonu edukacyjno-sanitarnego i jego funkcjonowania, lokalizacji punktów obserwacyjno-widokowych nad Wisłą, systemu powiadamiania o zjawiskach występujących w międzywalu Wisły i reagowania na niszczenie przyrody na tym obszarze, wycinki drzew i krzewów na terenie projektu.

Działaniom ochronnym i kampanii społecznej towarzyszyły prace nad wdrożeniem systemu monitoringu opartego o połączenie tradycyjnych technik obserwacyjnych z zastosowaniem nowych technologii (tj. technologię cyfrową oraz Internet). Użytkownikami tego systemu są wolontariusze z różnych grup interesariuszy, co zapewnia zaangażowanie społeczności lokalnej w ochronę przyrody, a także sprawniejsze i szersze informowanie o zagrożeniach występujących na odcinku Warszawskim OSOP Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły oraz podejmowanie odpowiednich przeciwdziałań.Ponadto w ramach projektu został zbudowany system monitorowania siedlisk w oparciu o technologię wideo i  przesył danych on-line. Działania te są i będą prowadzone jako element zarówno monitoringu w czasie realizacji projektu, jak również stałego monitoringu przyrodniczego, operacyjnego (dotyczącego kwestii bezpieczeństwa) i społecznego po jego wdrożeniu. Są one także powiązane z facebookowym forum wymiany informacji oraz promocji walorów przyrodniczych i działań ochronnych w OSOP Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły. Rezultaty funkcjonowania ww. systemów będą stanowić uzupełnienie wyników prowadzonego od początku realizacji projektu tradycyjnego monitoringu ornitologicznego, którego wyniki umożliwią ocenę efektu ekologicznego projektu.

W projekcie dużą wagę przykłada się do wypracowania i doskonalenia systemu sprawnego zarządzania obszarem w sytuacji złożoności kompetencji i rozlicznych wpływów, jakim podlega OSOP Dolina Środkowej Wisły w strefie aglomeracji warszawskiej. Stąd też jednym z głównych zadań utworzonego w ramach projektu Komitetu Sterującego będzie weryfikacja i implementacja powstałego w ramach projektu Planu Zarządzania Obszarem.

Już osiągnięte oraz przewidywane do osiągnięcia rezultaty realizacji projektu są następujące:

  1. Powstały nowe stabilne wyspy i 5 kompletów wysp pływających oraz zwiększyła się ilość płycizn i odsypów piaszczystych przy brzegach rzeki, dzięki czemu zaistniały warunki środowiskowe zwiększające udatność lęgów ptaków, powstały nowe obszary tarlisk ryb – podstawowego pokarmu gatunków, na których skupia się projekt, oraz zwiększył się areał żerowania rybitw, mew i innych gatunków;
  2. Dzięki już istniejącym sztucznym wyspom zostanie zapewniona stabilność populacji rybitwy białoczelnej i rybitwy rzecznej w obszarze realizacji projektu. Powstaną co najmniej 4 nowe stabilne kolonie siewkowatych, które wypełnią lukę w rozmieszczeniu kolonii na odcinku warszawskim OSOP Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły;
  3. Zmniejszona została i nadal będzie się zmniejszać liczba przypadkowych płoszeń ptaków dzięki powstaniu określonych miejsc udostępnienia terenu dla mieszkańców Warszawy i turystów, ograniczeniu dostępu do wybranych pozostałych miejsc oraz dzięki kampanii informacyjnej;
  4. Poprzez realizację działań konkretnych nastąpiła i nadal będzie postępować poprawa warunków ochrony co najmniej 100 gatunków ptaków regularnie występujących oraz poprawiona zostanie spójność wewnętrzna objętego projektem obszaru Natura 2000;
  5. Połączenie tradycyjnych metod monitoringu efektów ochrony z metodami opartymi o technologie teleinformatyczne pozwoliło na zwiększenie skuteczności monitoringu oraz kontrolowanie efektywności działań z zakresu komunikacji społecznej;
  6. Przygotowany został plan dotyczący zarządzania obszarem, określający standardy gospodarowania krajobrazem i ochrony zasobów przyrody. Wypracowane standardy zostaną implementowane do aktów prawa miejscowego oraz wpisane w zakres planów działań administracji obszaru;
  7. Projekt przyczynia się do propagowania ochrony ptaków w obszarach sąsiadujących z dużymi aglomeracjami miejskimi oraz wskazuje możliwości poprawy bioróżnorodności nizinnych dużych rzek skanalizowanych poprzez sprawdzenie rozwiązań kompensujących brak rozwiniętego koryta rzeki.

 

Ciekawostka o projekcie

Obszar Natura 2000 Dolina Środkowej Wisły, rozciągający się od Dęblina do Płocka, jest najważniejszą w Polsce ostoją lęgową dla licznych gatunków ptaków wodnych, takich jak: rybitwa białoczelna (ok. 50% populacji krajowej), mewa siwa (90%), rybitwa rzeczna (40%) czy sieweczka obrożna (30%). Jednocześnie na 32-kilometrowym odcinku Obszaru przecinającym Warszawę liczba kolonii tych gatunków jest bliska zeru.

Więcej informacji  o projekcie oraz o ptakach nadwiślańskich znajduje się na stronie internetowej: www.wislawarszawska.pl .

 

Podpisanie umowy o dofinansowanie projektu w formie dotacji z NFOŚiGW odbyło się w dniu 27 września 2010 r. w siedzibie NFOŚiGW przy ul. Konstruktorskiej 3a w Warszawie. Ze strony NFOŚiGW umowę podpisał Prezes Zarządu Pan Jan Rączka wraz z Pełnomocnikiem, zaś ze strony m.st. Warszawy – Pani Prezydent Hanna Gronkiewicz-Waltz.

Umowa o przyznanie dotacji dla projektu z Instrumentu Finansowego LIFE+ została podpisana w dniu 5 października 2010 r. w Brukseli przez Kierownika Działu E.3 – LIFE Przyroda, Pana Angelo Salsi, ze strony Komisji Europejskiej oraz Dyrektora Biura Funduszy Europejskich Pana Michała Olszewskiego ze strony m.st. Warszawy. Aneks nr 1 do tej umowy (tzw. umowa uzupełniająca) został podpisany w dn. 5 sierpnia 2011 r., aneks nr 2 - w dn. 23 czerwca 2014 r., zaś aneks nr 3 - w dn. 8 września 2016 r.